The forest in everyday life 1 – Firewood

Ignatia von Moos is thinking out loud about firewood

Until recently we lived in the house next door. The kitchen there was open right up to the roof. The smoke would curl upwards, and then the wind would push it back and you’d be cooking in a fog. No, we’re very happy with the new external chimney, it draws well and gets rid of the smoke properly. And now we need a lot less wood, too. Especially since we managed to purchase this new-fangled wood-burning stove. It draws so well and retains the heat.

Bis vor churzem hemmer ja nu im Nachberhuis gwohnt. Deet isch d Chuchi offä gsy bis unders Dach uifä. Wenns allig ä chly chuitäd hed, de hed dä Wind zruggschlagä und dui hesch im Näbel koched. Nei da simmer etz meini scho nu froh um s nywe Usse-Chämi, wo guät ziäht und allä Raych gredi uisä leited. Und bruichsch de ai vil weniger Holz. Bsunders sit miär etz ai nu dä nymödisch Sparhärd hend chennä zuechetue. Dä ziäht meineid guäd und hed d’Hitz guäd binänand.

We’re lucky that as a long-established family with beneficiary rights we have the right to collect wood, called Losholz. I don’t know where else we would obtain our firewood otherwise. If we had to pay for the amount we consume, like the newcomers do, we would be paupers.

Miär hend s Glick, dass miär als altigsässni, Nutzniässer Famili es Rächt uf Loosholz hend. Wisst nid, wo miär suscht s Brennholz häre nämdit. Wenn de dä Huifä, wo miär bruichid, miässtisch go chaife, wiäs diä Zuechäzogne miend, de wurdisch ja armägnessig.

I am most concerned that our citizens’ community keeps on felling whole swathes of forest in order to fill Sachseln’s coffers. It’s a terrifying thought if you consider that the population of Sachseln is growing each year, so you ask yourself if there’s going to be enough for everyone. I’m relieved my Joseph is active in politics and helps maintain the balance. At the last session of the municipal council he used his decisive vote to teach the three cask makers a lesson and reduce their wood allowance to twelve Klafter. That’s the only way we can ensure enough Losholz remains for those families with beneficiary rights.

Was miär Sorge macht, dass ysi Gmeind immer wider ganzi Bitzä Wald abholze tuäd, um d Sachsler Finanzä z sanierä. We me de derzue nu uberleid, dass d Sachsler Bevelkerig vo Jahr zu Jahr zuenimmd. De chas eim scho Angscht ijage, obs de wirklich nu fyr alli länged. Ich bi froh, dass my Joseph ir Politik isch, und derfyr sorged, dass miär e Uisgliich findit. Grad a de letschtä Sitzig vom Gmeindrat het är de Stichentscheid gä. Dass miär diä dry Spalämacher i Sänkel gschtellt hend, und yhre Holzbezug uf zwelf Klafter pro Jahr abbä gsetzt hend. Numä ä so blybt fyr ys Nutzniässer Famili Loosholz sicher.

We need most of the wood for heating the house rather than for cooking. For the tiled stove over in the parlour! It is a true blessing. There is nothing cosier than a tiled stove that young and old alike can sit on. When I was a little girl still in napkins, I was ill and my mother, God bless her, thought I might die. And later, when I was so lovesick that I didn’t know whether Joseph really wanted me or if he was just saying he did.

Aber am meischtä Holz buirchi miär natirli nid zum chochä, de vil meh zum Heize. Fyr ä Chachelofe, dänä ir Stubä! Dä isch ä wahrä Sägä. Git nyyd gmüetlichers als ä Chachelofe, wo d Gofä druif obä hockid und ai diä Altä. Als chlys Mäitli mit de Windlä zwischä dä Bäy. Woni chrank gsi bi und d Muäter, Gott häb si selig, Angscht gha hed, ich chennti stärbä . Und später de, woni chrank vor Liäbi nid gwisst ha, eb mich de Joseph wirklich gäre hed, oder eb ärs nume so vor sich anä gseid hed.

And I always hear the quiet crackling of the fire behind the tiles. The stove is never entirely cold, but it is also never too hot. The fire is lit from the corridor. In my own home where I grew up, everything was done from the kitchen. Out stove here in our parlour still bears the inscription “MHD 1823”. So it was built around thirty years ago by the master stove fitter Heiri Diller from Sarnen.

Und immer gheräni  hinder dä Chachlä s Fyyr lyslig gherä chnischterä. Är isch niä so richtig chalt, aber ai nid z heissä. Iigfyred tued mä vom Gang uis. Das isch aber nid wiä friächer. Bi miär dähäimä, also det won ich uifgwachsä bi, hesch alles vo de Chuchi uisä gmacht. Uf däm Ofe hiä i yserä Stubä isch nu ä Inschrift: MHD achzächehundert dryäzwänzg. Vor rund dryysg Jahr het ne also dr Hafnermeischter Heiri Diller us Sarne buid.

And up there on the wooden railing is where we hang wet woollen mittens and woollen socks to dry in winter. When the old fir trees are groaning outside, when a flash of lightning turns the mountains bright green and yellow, and the thunder crashes so violently, you feel that the roof will collapse, complete with the gable and swallows’ nests, that’s when the stove still seems the safest place to be.

Und obe, am Holzgländer, da hänkid miär im Winter diä nassä Wulehändsche und Wulesocke zum Trechnä uif. Wenns dusse guchsed i dä n altä Tannä, wenns blitzt und uber allä Bärge griän und gälb wätterlyychted, dezuä nu selewägä dunnered, dass mers Gfyhl hed, de Dachstuähl mitsamt em Gibel und de Schwalbenäschter brächi zämä, de dunkt mich dä Ofä immer nu dä sicherscht Ort.

But a tiled stove like this has to serve other functions too. We dried beans and apples within. Even as an elderly woman, my grandmother used to say that the dried fruit holds longer than fruit that is ripe and juicy. I imagine she was thinking of herself a bit when she said that.

Aber sonä Chachelofä muäss ai nu fyr andri Sachä änäha. Bohnä und Epfel hend miär dinnä trechnet. Mys Grosi hed nu im höchä Alter immer gseid: diä trechnetä Frycht hend lenger ane als die ryfe saftigä. Und hed derby wahrschynlich ai ä bitz a sich sälber dänkd.

Well, now I have to go outside and bring in wood for kindling.

So etz muässi aber nu vo dussä Aafyyrholz go inäholä.